Halil İnalcık | Gaza ve Osman Gazi’nin Ortaya Çıkışı

0
14

 

” Anadolu’da ortaya çıkan tüm beylikler tipik patrimonyal devletçiklerdir.Patrimonyal devlette ülke ve reaya hanedan kurucusunun atadan mirası, mülkü gibi algılanır.Bu nedenle beylikler kurucusunun adını almıştır: Aydın-ili, Menteşe-ili, Saruhan-ili gibi.Osmanlı Devleti de kurucusunun adıyla Osmanlı Beyliği diye anılmıştır.

Eski menakibname rivayetinde, Selçuklu Kutalmışoğlu Süleymanşah; Osman’ın dedesi olarak benimsenmiştir.Başk adeyimle, gaza, İslami kutsal savaş, Osman’ı ve onun gibi bu ucda,savaşan alpler ve lap-erenleri harekete geçiren,”doyum” akınlarına anlam kazandıran kutsal ideolojidir.Başlangıçta Aygut Alp, Turgut Alp, Konur Alp, Hasan Alp, Akça Koca, Samsa Çavuş gibi uc liderleri bağımsız hareket ediyorlardı.Zamanla onlar, Osman Gazi’nin “yoldaş” ları oldular; zira Osman Gazi çağdaş gözlemci Pachymeres’in kanıtladığı gibi, bu ucda en atılgan, en başarılı gaza öncüsü durumuna gelmişti. “

Birinci aşamada Osman Gazi’nin harekat üssü Söğüd’dür.Devletin doğuşunda ikinci aşama, Karacahisar (Eskişehir’e 7 km uzaklıkta) fethidir.Rivayete göre bu fetih, onu gazilikten uc beyliğine yükseltmiştir.Osman Gazi döneminde tüm Anadolu Türkmen beyleri, Selçuklu sultanlarının bir menşurla atadığı beyler/emirler durumunda idiler ve onlardan hiçbiri sultan ünvanını almaya cesaret edemezdi.

Böyle bir hareket, meşru hükümdara, Selçuklu sultanına ve İlhan’a karşı isyan anlamına gelirdi.Selçuklu Devleti kadrosunda, sınır bölgelerinde, Kastamonu ve Ankara’da sultanun menşuru ile atanmış “sipah-bed” veya “sipah-salar” ünvanı ile emirler vardı.Onların emrinde en ileri kesimlerinde yerel Türkmen uc beyleri, gaza faaliyeti gösterirlerdi.

Osman Gazi bu uc beylerinden biri, Kastamonu bölgesi sipah-saları olan Çoban oğullarına bağlı idi.(Pachymeres). Demek ki Osman için şöyle bir hiyeraşi mevcuttu: Osman, Kastamonu emirine, o da Selçuklu sultanına, Sultan da İran’daki İlhan’a bağımlı idi. Siyasi otorite, bu bağımsızlık zinciri içinde meşruluk kazanırdı.

Menakibname geleneğinde, Osman Gazi’nin Karacahisar fethi üzerine (1288) Selçuklu sultanından bir menşur ile resmen sancak beyliği ünvanını aldığı iddia edilmiştir.Bu gerçek veya sonradan eklenmiş bir iddia olabilir.Osman oğlu Orhan Gazi’nin 761/1360 tarihli vakfiyesinde Osman Gazi, Bik (Bey) diye anılmıştır.Herhalde Osman,daha sağlığında, beylik iddiasında bulunmuş olmalıdır.

(Devamını sonraki sayfada okuyabilirsiniz.)

Yorum Bırak (Leave a reply)

Lütfen yorumunuzu bırakın! (Please enter your comment! )
Lütfen adınızı buraya girin (Please enter your name here)

Bu sitede spam (istenmeyen) yorumlara karşı akismet güvenlik yazılımı kullanılmaktadır.