Yücel Özkaya | Esnaf Topluluğu-II (Esnaf Grupları)
Osmanlı ülkesinde aynı işkolunda hizmet veren esnafın bir arada bulunmasına özen gösterilir ve çoğunlukla her esnaf zümresinin bulunduğu yer o mesleğin adı ile anılırdı: Kuyumcular Çarşısı, Bakırcılar Çarşısı, Attarlar Çarşısı, Kunduracılar Çarşısı vb.Ayı çarşıda bulunan esnafın tek tip elbise giymesi ve böylece diğer esnaflardan ayrılmasına dikkat edilirdi.
Osmanlı şehirlerinde üzeri kapalı olan ve kıymetli eşyaların satıldığı çarşılara bedestan denilirdi.Kapanlar ise yiyecek ve giyecek gibi eşyaların toptan satıldığı yerlerdi.
Bolu’da kasap sayısı, XVII. yüzyıl sonunda altı taneydi.Bu da Bolu için fazla olduğundan kasaplar dükkanlarını nöbetleşerek ancak bazı günler açıyorlardı.Askeri birliklerde kasaplık etmek, zarar etmek demekti.Örneğin İstanbul’da kasaplar, hem saraya hem de yeniçeri ve sipahi ocağına belirli fiyattan et satarlardı. Bu fiyat bazen narhtan da düşük olurdu.Bu fark “zarar-ı kasabiye ” adı verilen vergiyle karşılanırdı.Ama, bu bile zararı karşılmaktan uzaktı.
Şehirlerdeki ölçüler değişikti.Her vilayetin kilesi, arşını, vakiyesi, dirhemleri başkaydı.Misafirler bu durumda çok zarar görmekteydiler. İstanbul’dan Karaman’a gitseler,kendilerine, bu Karaman kilesidir, Karaman vakiyesidir denmekteydi.Her vilayette değişik ölçüler olduğundan, buralara gelen yolcular ister istemez şaşırmaktaydılar.
Sağlık esnafında cerrahlar, tabipler, kehhaller (göz hekimleri), başta gelmektedir.Bunların yanında fıtıkçı, sünnetçi,hacamatçı (şişe ve boynuzla kan alanlar), çıkıkçı, berberi timarcı, hüddamlar (cinci) da hizmet veriyordu.Attarlar ilaç hazırlayıp, satabiliyordu.Tedavi amaçlı malzeme yapıp,satanlar mauncu,şerbetçi,tutyacı (göze sürülen ilaç yapanlar), çiçek yağları ve çiçek sularını yapanlar da mevcuttu.Bunlar da kethüdalarını ya da reislerini diğer meslek sahipleri gibi kendileri seçerdi.1692 tarihli bir belgeden İzmir’deki hekim ve cerrah taifelerinin HAcı Hüseyin’i reis seçtiklerini görmekteyiz.
XVIII.yüzyılda Manisa’da 25 çeşit esnaf bulunmaktaydı.Her çarşıda,o esnafın kullandığı çeşmeler, sebiller, zaviyeler, mescitler mevcuttu.Bunlara ait pek çok vakıf yapılmıştır. ”
Yücel Özkaya-18.Yüzyılda Osmanlı Toplumu
(Yapı Kredi Yayınları (YKY)-Birinci Kısım:Merkez ve Eyalet İdaresi Sy.73-76 arası)
